. Qız qalası əfsanəsi (1924)

Janrlar

İllər

Qız qalası əfsanəsi (1924)

Kateqoriya: Səhifələr Əlavə edilən tarix: 16-06-2021 Baxış sayı: 156

 

Qız qalası əfsanəsi (1924)

 

Video

Məlumatlar

Çəkiliş yeri Məzmun

Film haqqında

Festival və mükafat Səhv Filmin heyəti

Rollarda

Filmi səsləndirən Vokal Şəkil

Filmin musiqisi

Mahnı sözləri Sitat İstinad

 

Video

 

Bərpa, səssiz, musiqinin müşayiətilə, azərbaycan dilində titrlərlə

 

 

Məlumatlar

 

Filmin digər adı:

 

 

Şərq ekzotikası

 

Qız qalası

 

Qız qalası haqqında əfsanə

 

Легенда о Девичьей башне (rus dilində)

 

 

İl:

 

1924

 

Janr:

 

dram

 

Ölkə:

 

Azərbaycan

 

İstehsalçı şirkət:

 

AFKİ

 

İlk baxış tarixi:

 

 

8 aprel 1924

 

27 may 1924

 

 

Növ:

 

tammetrajlı bədii film

 

Rəng:

 

ağ-qara

 

Dil:

 

səssiz (titrlər azərbaycancadır (bərpa) və ruscadır (orijinal))

 

Vaxt:

 

57,27 dəq.

 

Texniki məlumat:

 

 

8 hissə

 

1527 metr

 

2 seriyalı

 

 

Çəkiliş yeri

 

Bakı

 

 

BakıQız qalası

 

 

Bakı,Bakı limanı

 

 

Bakı,Şirvanşahlar sarayı

 

 

BakıXəzər dəniz sahilləri

 

 

Məzmun

 

Köhnə Bakı. Səməd xan çox narahatdır. Arvadı hamilədir. Xana xəbər verirlər ki, uşaq anadan olur, ana isə vəfat edir. Qəzəblənmiş xan uşağa belə baxmayıb əmr edir ki, uşağı saraydan uzaqlaşdırsınlar. Körpə qız təbiətin qoynunda bir qarının evində böyüyür, gözəl bir qız olur. Xan ova çıxarkən qızı Gülnarla rastlaşır, onu tanıyır. Qızını saraya gətirir, Gülnarın sevdiyi oğlanı da saraya çağırırlar. Gülnar anasının libaslarını geyinərkən xanda şəhvət hissi oyanır. O, Gülnarın simasında vəfat etmiş arvadını görür. Hisslərini cilovlaya bilməyən ata nəhayət, ürəyini qızına açır. Gülnar bu biabırçılığa dözməyib xanın onun üçün tikdirdiyi Qız qalasından özünü dənizə atıb faciəli surətdə həlak olur.

 

 

Film haqqında

 

Film Bakıda Xəzər dənizinin sahilində ucalan XII əsrin tarixi memarlıq abidəsi — Qız qalası ilə bağlı Azərbaycan xalq əfsanələri motivləri əsasında çəkilmişdir. Film mövzu və süjetcə maraqlıdır. Sözsüz və səssiz olmasına baxmayaraq, hadisələrin gedişi aydın və anlaşıqlı idi. Bununla belə filmdə süjetlə möhkəm bağlı olmayan əlavə məhəbbət xətləri, üsyan epizodları verilmişdir. Rejissor Azərbaycan xalqının tarixini, onun mədəniyyətini və məişətini yaxşı bilmədiyindən bu mövzunun real traktovkasına və milli koloritinə mənfi təsir göstərmişdir.

 

 

Film 1923-cü ilin mayında istehsalata buraxılmış, çəkilişlərinə 1923-cü il sentyabrın 12-də başlanılmış, 1924-cü ildə başa çatmış və həmin il aprelin 8-də və ya mayın 27-də ekranlara buraxılmışdır..

 

 

Filmin çəkilişlərində 1000-ə yaxın adam iştirak etmişdir.

 

 

Rekvizit, əlbəsə, butaforiya kinofabrikin emalatxanalarında hazırlanmışdı. Əsas dekorasiyalar fabrikin həyətində qurulmuşdu.

 

 

Film 2011-ci ildə Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinin sifarişi, Rusiya Dövlət Kinofilmləri Fondu və Azərbaycan Dövlət Film Fondunun dəstəyi ilə Azərbaycan Kinorejissorlar Gildiyasında bərpa olunmuşdur. Layihənin rəhbəri Hüseyn Mehdiyev, bəstəkar Fərəc Qarayev, dialoqların mətni Ramiz Rövşən, redaktor-ekspert Ayaz Salayev, montaj Elşad Rəhimov, səs operatoru Teymur Kərimov, musiqi redaktoru Rauf Əliyev, redaktor Aysel Əliyeva, təsvirin redaktoru İqrar Əşrəfzadə, assistent İsmayıl Qasımov, maliyyə Asiyat Ağayeva, icraçı prodüser Şahirə Tacəddindir.

 

 

“Qız qalası” ekranlara buraxılandan sonra “Pravda”, “Kinoqazeta” və “Kinonedelya” qəzetləri filmi mövzunun aktual olmamasına və rejissor işinin nöqsanlı həllinə görə tənqid etsələr də, tamaşaçılar tərəfindən maraqla qarşılanmışdır. O dövr üçün çox mürəkkəb olan filmin çəkilişlərinə Azərbaycan Foto-Kino İdarəsinin müdiri Hənəfi Terequlov yaxından köməklik göstərirdi. Filmin istehsalı üçün vəsaiti o, Azərbaycanın müxtəlif xalq komissarlıqlarından alırdı.

 

 

Hələ 1923-cü ilin oktyabrında mətbuat xəbər verirdi ki, «... hal-hazırda Breslav-Luryenin ideyası üzrə səhnələşdirilmiş böyük bədii dramın – «Qız qalası haqqında əfsanə» («Qız qalası») filminin hazırlıq işləri başa çatmış və çəkilişlər başlanmışdır. Film ciddi tarixi şəraitə uyğun çəkilir: xüsusi dekorlar, üslub kostyumları və köhnə Bakının görünüşləri. Filmə V.V.Bayllyuzek rejissorluq edir, çəkilişləri kino-fabrikin operatoru V.P.Lemka aparır. Baş rollarda çıxış edirlər: Ernesto-Vaqram, Muromski və Dövlət Türk Dram Teatrının artistləri...» («Bakinski raboçiy», 7 oktyabr 1923-cü il)

 

 

Film Sovet Azərbaycanının birinci tammetrajlı bədii filmidir.

 

 

XII əsr Azərbaycan memarlığının şah əsəri olan Qız qalası haqqında əfsanənin xalq arasında dolaşan versiyalarından niyə xanın öz qızına vurulması variantının seçilməsi doğrudan da şübhəlidir. Görünür, Moskvada və Bakıda ideoloji işə cavabdeh olanlar, əslində, əsarət altına alınmış xalqın təfəkkürünü bulandırmaq məqsədi güdənlər bunu məqsədyönlü şəkildə həyata keçirmişdilər. Bolşevik ideyalarının toruna düşmüş əksər ziyalılarımız isə bu cür incə gedişləri başa düşəcək vəziyyətdə deyildilər.

 

 

Səhv

 

Bərpa versiyasında aktyor İbrahim Azərinin adı A. Azəri kimi göstərilib.

 

 

Filmin əvvəlində vəzir obrazını oynayan aktyor İbrahim Azərini qısa saqqallı, bir neçə kadr sonra isə uzun saqqallı görürük. Aradan isə çox uzun vaxt keçmədiyi bəllidir. Belə görünür ki, bu, montaj səhvidir. Çünki vəzirin uzun saqqalda olduğunu əsasən hadisələrin üzərindən illər keçdikdən sonra görürük.

 

 

Filmin heyəti

 

Quruluşçu rejissor:

 

Vladimir Ballyuzek (V. Ballyuzek kimi)

 

Ssenari müəllifi:

 

N. Breslav-Lurye

 

Quruluşçu operator:

 

Vladimir Lemke (V. Lemke kimi)

 

Quruluşçu rəssam:

 

Vladimir Ballyuzek (V. Ballyuzek kimi)

 

Qrim rəssamı:

 

Georgi Parisaşvili (titrlərdə yoxdur)

 

Rejissor köməkçisi:

 

Məmməd Əlili (titrlərdə yoxdur)

 

Rollarda

Vaqram Papazyan

 

Səməd xan

Sofiya Jozeffi (S. Jozeffi kimi)

 

Cəvahir (xanın arvadı); Gülnar (xanın qızı)

Yevgeni Muromski (Y. Muromski kimi)

 

Kərim

İbrahim Azəri (İ. Azəri kimi)

 

Səməd xanın vəziri

Ələkbər Hüseynzadə (Ə. Hüseynzadə kimi)

 

kəndli

Rza Darablı (R. Darablı kimi)

 

Səməd xanın vəkili

Ağasadıq Gəraybəyli (A. Gəraybəyli kimi)

 

həkim

Hənəfi Terequlov (H. Terequlov kimi)

 

Şirvan xanı

İsmayıl Hidayətzadə (titrlərdə yoxdur)

 

Zöhrab

Kazım Ziya (titrlərdə yoxdur)

 

molla

Ovanes Zərifyan (titrlərdə yoxdur)

 

münəccim

B. Antarskaya (titrlərdə yoxdur)

 

Cəvahirin qulluqçusu

Möhsün Sənani (titrlərdə yoxdur)

 

kəndli

Georgi Parisaşvili (titrlərdə yoxdur)

 

əyan

N. Breslav-Lurye (titrlərdə yoxdur)

Hacıməmməd Qafqazlı (titrlərdə yoxdur)

 

əyan

Məcid Şamxalov (titrlərdə yoxdur)

Rüstəm Kazımov (titrlərdə yoxdur)

 

əyan

Xeyri Əmirzadə (titrlərdə yoxdur)

Əzizə Məmmədova (titrlərdə yoxdur)

 

kəndli qadın

Adıgözəl Hüseynov (titrlərdə yoxdur)
Əhməd Anatollu (titrlərdə yoxdur)

Əhməd Qəmərlinski (titrlərdə yoxdur)

 

elçi

Cabbarov (titrlərdə yoxdur)
Qasım Zeynalov (titrlərdə yoxdur)

Mirzə Muxtar Məmmədov (titrlərdə yoxdur)

 

qoca

İsmayıl Talıblı (titrlərdə yoxdur)
Fikrət Soltan (titrlərdə yoxdur)

 

Şəkil

 

 

fotoşəkil

 

 

 

filmdən kollaj

 

 

 

filmin "Qız qalası"nda çəkilişləri

 

 

 

fotoşəkil

 

   

 

Sitat

 

Səməd xanın hər şeyi vardı, bircə sevgidən başqa

 

 

Xanın qızı oldu, amma Cəvahir öldü.

 

 

Kərim: Qəm eləmə. Anandır da danışır.

Gülnar: Belə də ana olar? O, həmişə məni danlayır. Yaxşı ki sən varsan.

Kərim: Mən həmişə sənin yanında olacağam.

 

 

Səməd xan: Cəvahir?! Yox, ola bilməz. Sən onun qızısan?! Qızım!

Gülnar: Ata!

Səməd xan: Necə də anana oxşayırsan.

 

 

Qəflətən Səməd xanda haçansa arvadı Cəvahirə olan sevgi və ehtiras hissi oyandı.

 

 

Səməd xan: Yox! Şeytan məni yoldan çıxardır. Olmaz!

 

 

Səməd xan öz hisslərini cilovlaya bilmirdi.

 

 

Gülnar: Burax məni, ata! Burax!

Səməd xan: Aman Allah! Mən nə edirəm?! Bu ki günahdır, günah! İlahi, qoyma günaha batım!

 

 

Səməd xan: O bağbandan da gözünü çək! Yoxsa onun gözlərini çıxardaram!

 

 

Gülnar: Ata, dənizin içində hündür bir qala tikdir! Heç kəsin ora ayağı dəyməsin, bircə səndən başqa

Səməd xan: Arxayın ol! O qala ən hündür qala olacaq! O qalada yalnız ikimiz olacağıq. Sən və mən...

 

 

Gülnar hər səhər qorxa-qorxa pəncərədən dənizə baxırdı. Və o, qala divarlarını görmədikcə sakitləşirdi.

 

 

Bu hadisədən sonra saflıq və təmizlik rəmzi olan o qala "Qız qalası" adı ilə məşhurlaşdı.

 

 

İstinad

 

Aydın Kazımzadə. Azərbaycan kinosu - 1 (filmlərin izahlı kataloqu (1898-2002)). Bakı: 2003, səh. 23 (kitab)

 

 

Советские художественные фильмы. Глаголева И.А.   Зак М.Х.   Мачерет А.В.   Парфенов Л.А.   Фионов П.В.   Якубович О.В.  1961 г. стр. 63-64 (kitab)

 

 

Aydın Kazımzadə. Kino və zaman (1923 - 2016). səh. 26-30 (kitab)

 

 

Nazim Sadıxov. Azərbaycan bədii kinosu (1920-1935). səh. 20-26 (kitab)

 

 

Qız qalası haqqında eyniadlı film 85 il əvvəl çəkilib (məqalə)

 

 

Sovet Azərbaycanının ilk filmləri (məqalə)

 

 

Nəriman Əbdülrəhmanlı. Azərbaycan kino sənəti tarixi. I cild. 1895-1936. səh. 244 (kitab)